Lore Verrezen
Mijn cultuuravontuur
Eindbalans

Bijna twee jaar geleden schreef ik mijn eerste “reality check” over mijn culturele bagage. Een moment van stilstaan, terugblikken en eerlijk kijken naar waar ik stond. Nu, na het samenstellen van dit cultuurportfolio, is het het ideale moment om de balans opnieuw op te maken.
Joepie, ik ben fier! Er is wel degelijk iets veranderd.
Waar lezen vroeger voor mij vooral functioneel was — gericht op bijleren, informeren en ‘nuttig bezig zijn’ — heb ik het de voorbije periode opnieuw leren zien als iets anders. Iets rustgevends. Iets verrijkends. Soms zelfs iets ontspannends. En dat had ik eerlijk gezegd niet meteen verwacht.
Wacht, we gaan ook wel eerlijk zijn. Ik heb ook gevloekt op dit portfolio, en er zijn talrijke nachturen in gekropen. Ik heb gevochten tegen de slaap om bepaalde pagina’s gelezen te krijgen en mijn hersenen laten kraken om er nadien nog iets zinnigs over te schrijven.
Maar…
Door de verplichte leesopdrachten ben ik boeken beginnen vastnemen die ik zelf nooit zou kiezen. En net daarin zat de verrassing. Sommige verhalen lagen me minder, andere bleven hangen. Maar telkens opnieuw merkte ik dat ik bewuster begon te lezen. Kritischer ook. Niet alleen wat er verteld werd, maar ook hoe. Nadat ik de leerstof over de bouwstenen van een verhaal had verwerkt, merkte ik echt dat ik ernaar begon te kijken als leerkracht Nederlands.
Hetzelfde geldt voor andere vormen van cultuur. Waar ik vroeger eerder passief deelnam — een musical, een optreden, een film — merkte ik nu dat ik anders begon te kijken. Met meer aandacht. Met meer vragen. Wat doet dit met mij? Waarom raakt dit mij wel of net niet? Wat zou dit betekenen voor leerlingen?
Tijdens mijn stage en de theorielessen groeide ook mijn didactische blik. Ik betrap mezelf erop dat ik bij boeken, artikels of zelfs televisieprogramma’s meteen denk: hoe kan ik dit inzetten in de klas? Die link had ik vroeger veel minder.
Ik ben nog lang geen fervente lezer, en mijn culturele bagage zal altijd in beweging blijven. Maar ik merk wel dat ik gegroeid ben. In mijn openheid, in mijn nieuwsgierigheid en in mijn manier van kijken.
En het beste van alles: laatst kon ik op een familiequiz als enige het juiste antwoord geven op een vraag over Bart Moeyaert. Met welk boek hij bepaalde prijzen had gewonnen — ik was oprecht euforisch.
Mijn interesse is gegroeid. Ik begrijp opnieuw dat er plezier verbonden is aan lezen. Ik voel me sterker in het overtuigen van leerlingen hiervan. Ik ben ervan overtuigd dat ik dit vaker zal doen, maar ik ben ook heel blij dat ik er niet telkens een blog over moet schrijven.
En dat is misschien wel de mooiste “reality check” die ik kon maken: lezen is écht plezant.
Reality Check

Reality check. Wat een fijne benaming. Voor iets wat we als individu toch regelmatiger zouden moeten doen op zowat elk vlak.
Even inchecken waar we op dit moment staan in het leven, wat we missen of waar we te veel energie aan verspillen. Stof om over na te denken. Maar goed, de uitdaging om dit op cultureel niveau te doen, is een fijne verplichting voor iets wat anders mogelijk achteraan op het prioriteitenlijstje zou staan.
Heel eerlijk?
Ik heb altijd zo’n passie gevoeld voor onze taal, maar dat uitte zich niet meteen in het lezen van stapels boeken. Mijn eerste herinneringen aan de geschreven taal zijn ongetwijfeld de voorleesmomenten van mijn ouders toen mijn broer, mijn zus en ik klein waren. Strijden om wiens kamer er die avond een verhaal verteld zou worden, en met volle aandacht luisteren en kijken naar de mooie prentenboeken. Wanneer ik wat ouder werd, herinner ik me nog als de dag van gisteren dat er in het tweede leerjaar werd voorgelezen uit het boek Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt. Een heerlijke leerkracht was dat. Eentje met een inlevingsvermogen en expressie om ‘U’ tegen te zeggen. Ik denk dat zijn gamma aan verschillende stemmetjes wel eindeloos was. In het vierde leerjaar had ik het voorrecht opnieuw bij die leraar te mogen zitten. (Laat die man nu misschien wel een zaadje geplant hebben voor mijn verdere carrière als leerkracht?) Er werd voorgelezen uit De GVR: De Grote Vriendelijke Reus. Bij wijze van afsluiting van de schooldag, amper 10 minuutjes denk ik. Het was mijn toppunt van de dag. Naast het luisteren en kijken als kleuter, kwam er op dat moment al heel wat verbeelding en fantasie bij kijken. De tekeningen werden gevormd in mijn hoofd en ik heb aan weinige tekenfilmpjes zoveel herinneringen overgehouden als aan dat boek. Jaren later was die verfilming dan ook een grote teleurstelling voor mijn eigen fantasie.
Als ik verder in mijn geheugen graaf, zette mijn leescarrière zich hoofdzakelijk verder in het lezen van talloze Jommekes-strips.
Zo vaak, dat ik de avonturen uit mijn favoriete edities misschien wel vanbuiten ken. Naast deze herinneringen wordt het op boekenvlak al wat mistiger in mijn hoofd. Ik polste even bij mijn mama, maar ook zij bevestigde dat lezen bij ons niet zo vaak werd gedaan. Mijn ouders zelf kwamen niet verder dan de krant of af en toe een tijdschrift.
Vanaf de middelbare school kwamen er enkele ‘verplichte’ cultuuropdrachten. Misschien heb ik daar toen wel tegenop gekeken, maar als we dan toch spreken over de “reality check”, ben ik heel dankbaar dat dit wordt gedaan. Zo dacht ik laatst, in het kader van een voorleesopdracht voor WES 1, nog eens goed na over wat nu mijn favoriete jeugdboek was. En gek genoeg kon ik die titel vrij snel weer oproepen uit mijn geheugen. Het was een ‘opgelegd’ boek, maar wel eentje waarvan het verhaal me nu nog steeds fris in het geheugen zit. Die opdracht was zo erg nog niet.
Sinds mijn hogere studies staat lezen voor mij louter in het teken van informatie verwerven. Jammer toch? Dit deed ik in mijn studieboeken en later kocht ik ook enkel nog educatieve boeken. Het was voor mij een vanzelfsprekendheid dat een boek nuttig moet zijn. Om bij te leren, over mijn job, wanneer ik tomaten moet zaaien, hoe vegetarisch koken bij iedereen in de smaak te laten vallen of de categorie ‘zwangerschap- en opvoeding-gerelateerde boeken’. Tijd heeft voor deze literaire pauze gezorgd, denk ik. De vrije tijd ging naar vrienden, klusjes of sporten en er is vrijwel nooit in mij opgekomen om hersenloze televisieprogramma’s in te ruilen voor een goed boek.
Die reality check doet nadenken, zeg.
Wie weet gooi ik het in de nabije toekomst nog over een andere boeg.
Momenteel is het gamma vooral uitgebreid in kinderboeken en tracht ik op die manier steevast iedere avond een steentje bij te dragen aan het culturele avontuur van mijn kindjes. Ik koester de voorleesmomenten enorm. Toegegeven, ben ik soms ook wel teleurgesteld wanneer ze een flitsend filmpje, met veel te veel felle kleuren, Hollandse accenten en zonder enige diepgang, verkiezen boven mijn inlevingsvermogen als voorlezer.
Als kind werden wij behoorlijk muzikaal opgevoed. Ik heb heel mijn lagere schoolperiode bij het lokale kinderkoor gezongen, muziekschool gevolgd en een instrument gespeeld. Zoals geschreven, in verleden tijd, ligt dit ook effectief allemaal ver achter mij. Een mooie tijd, maar verder zeker geen ambities in.
Naast mijn beperkte literaire bagage heb ik daarentegen wel herinneringen aan musicals. Wij werden verwend als kind door grootouders, ouders, meter en peter om culturele cadeautjes onder de kerstboom te ontvangen. De Samson & Gert Kerstshow, heerlijk vond ik dat. Maar ook de klassiekers als The Sound of Music passeerden de revue. De traditie van culturele cadeautjes loopt nog steeds fijn verder. Zo heb ik mogen meegenieten van de musicals 14-18 en 40-45, maar evenzeer ook van optredens zoals Bart Peeters, Natalia of Clouseau. De traditie wordt doorgetrokken naar de kleinkinderen. Studio 100 werd op dat vlak door ons al behoorlijk gesponsord. En als enthousiaste voorleesmama en leerkracht Nederlands in wording, plan ik regelmatig een bezoekje aan de bib in. 😉
Ik was altijd al fan van onze taal, en wat ze teweeg kan brengen. Misschien ook deels omdat ik geen held ben in andere talen. Ik zal de eerste zijn die de simpelste maar origineelste rijmpjes verzint voor op een verjaardagskaart, ludieke gesprekken wil voeren door enkel het gebruik van spreekwoorden en zegswijzen of tijdens quiz-rondes de Vlaamse muziekbattle luidkeels meezingt. Verder gebruik ik taal om de rommel in mijn hoofd af en toe te ordenen. Heel wat emoties vinden hun weg beter naar papier dan dat ik ze effectief onder woorden probeer te brengen.
Benieuwd of ik tijdens mijn avontuur evoluties zal opmerken, andere keuzes ga maken of vanuit een ander perspectief naar cultuur ga kijken. Ik houd je op de hoogte!