CLB's zien minder leerlingen met gedragsproblemen: "Scholen zetten sterker in op zorgbeleid"

Een positieve titel! Alleen al dat wekt de nieuwsgierigheid op, toch?Al word je meteen weer van die roze wolk gehaald bij het lezen van de inleiding.

Ik moet toegeven dat ik dit een verrassend bericht vond. Vanuit mijn eigen ervaring op school voelt de realiteit namelijk vaak eerder verontrustend dan geruststellend. Afgelopen periode verving ik tijdelijk een leerkracht die in burn-out was, in een klas van 16 leerlingen. Daarvan hadden zes leerlingen een gedragscontract en waren er drie dit schooljaar al geschorst. Die daling van gedragsproblemen was dan zeker daar niet zichtbaar, lijkt mij.

Ik besef ook wel dat ik verder moet kijken dan mijn eigen beperkte ervaring. De cijfers tonen aan dat er effectief een lichte daling is in het aantal aanmeldingen bij de CLB’s voor gedragsproblemen. Dat zou kunnen wijzen op een sterker zorgbeleid binnen scholen. Als leerkracht in opleiding vind ik dat hoopgevend en geef ik graag een pluim voor de gedrags-en leerlingencoaches op school!

Maar tegelijk wringt er iets. Het stijgende aantal leerlingen in een verontrustende thuissituatie. Meer dan 12.500 leerlingen die opgroeien in omstandigheden waar extra zorg en ondersteuning nodig zijn, vreselijk. Zouden gedragsproblemen dan misschien minder zichtbaar worden op school, maar niet noodzakelijk verdwijnen?

Misschien verschuift het probleem zich eerder dan dat het zich oplost. Leerlingen dragen steeds complexere situaties met zich mee, en dat vertaalt zich niet altijd onmiddellijk in storend gedrag in de klas. Soms uit het zich net in teruggetrokken gedrag of mentale problemen, in die mate dat leerlingen soms thuisonderwijs volgen. Ook daarvan heb ik een voorbeeld in mijn andere klas. Een 14-jarig meisje dat omwille van mentale problemen les volgt via bednet… Een niet te onderschatten situatie voor de klas, leerkrachten en uiteraard haar gezin.

Wat mij vooral raakt, is de link met de lange wachtlijsten in de jeugdhulp. Als hulpverlening uitblijft, komt een deel van die zorg onvermijdelijk op school terecht. Leerkrachten treden dan buiten hun boekje en zijn dan niet alleen kennisoverdragers, maar ook vertrouwensfiguren, signaalgevers en soms zelfs eerste opvang. Dat vraagt veel, misschien wel te veel. Dat dit alles in een breder kader past en ook het stijgende aantal van burn-out bij leerkrachten in de hand werkt, sluit ik zeker niet uit. Een sterk zorgbeleid op school is essentieel, maar kan nooit op zichzelf staan. Zonder voldoende en toegankelijke jeugdhulp blijven scholen of leerkrachten dweilen met de kraan open.

Als leerkracht in opleiding met een achtergrond in de zorg besef ik meer dan ooit dat goed lesgeven verder gaat dan vak inhoud alleen. Het betekent ook: signalen oppikken, leerlingenzien in hun context, en tegelijk je eigen grenzen bewaken. We staan nog voor een grote uitdaging.