Deepfake

Max Van Olden Uitgeverij Kluitman 112 blz

Deepfake, mijn keuzeboek. Waar ik bij WES 2 nog vrij voorzichtig een boek uit de lijst koos, probeerde ik deze keer mijn horizon wat te verruimen. Misschien hoort deze bedenking eerder thuis in mijn “reality check”, maar ik wil toch even benadrukken dat mijn extra bezoekjes aan de bib hun vruchten beginnen af te werpen. Naast het uitzoeken van leuke kinderboeken, begin ik er stilaan ook mijn weg te vinden.

Dit boek sprong er voor mij meteen uit door de titel. Deepfake is een onderwerp dat vandaag heel actueel is. Het voelde meteen als iets dat dicht bij de leefwereld van jongeren ligt, en net daarom ook relevant en authentiek.

Wat me meteen opviel, is hoe toegankelijk het boek geschreven is. De zinnen zijn kort, de regelafstand is groot en er wordt veel gewerkt met dialogen. Dat, in combinatie met het spannende verhaal, zorgde ervoor dat ik dit boek echt vlot kon lezen. Sterker nog: dit is één van de eerste boeken waarbij ik meteen benieuwd was naar het einde. Misschien zijn spannende verhalen dan toch meer mijn ding dan ik dacht.

Het verhaal draait rond Liz en haar beste vrienden Brenda en Raf, haar broer Jurgen en zijn vriend Kevin. Het aantal personages blijft vrij beperkt, wat het overzichtelijk maakt. Vanaf de proloog zit je meteen in de spanning. Die eerste scène bezorgde me letterlijk kippenvel, maar wakkerde de nieuwsgierigheid zeker aan. Later in het boek komt deze opnieuw identiek terug, maar dan met veel meer context. Dat vond ik echt een meerwaarde.

Liz’ beste vriendin Brenda is plots niet meer op school. Haar ouders laten weten dat ze in coma ligt na een zelfmoordpoging. Al snel blijkt dat de politie een filmpje met naaktbeelden van haar heeft ontdekt, wat mogelijk de aanleiding vormt.

De broer van Liz is een echte gamer en zit de laatste tijd voortdurend op zijn kamer, vaak samen met zijn nieuwe vriend Kevin, die toevallig ook de ex van Brenda is. Wanneer Jurgen haar opnieuw om geld vraagt, besluit Liz uit frustratie in zijn kamer rond te neuzen. Daar doet ze een schokkende ontdekking: geen games, maar wel het bewuste filmpje op zijn computer.

Na de confrontatie met haar broer beseft Liz in wat voor kluwen ze terechtgekomen is. Ze staat voor een moreel dilemma: vertelt ze de waarheid aan de politie en aan Brenda’s ouders, of beschermt ze haar broer, die verwikkeld blijkt te zijn in een gevaarlijke situatie door zijn gokschulden?

Wat mij vooral bijblijft, is hoe snel een situatie kan escaleren door technologie. Een deepfake, iets wat misschien ver van je bed lijkt, wordt hier plots heel concreet en beangstigend dichtbij. Het deed me nadenken over hoe kwetsbaar jongeren vandaag zijn online, en hoe moeilijk het soms is om waarheid en manipulatie van elkaar te onderscheiden.

In de klas kan dit boek een mooie instap zijn om met leerlingen in gesprek te gaan over sociale media, privacy en online gedrag. Het is herkenbaar, spannend en tegelijk confronterend.